INSTITUTI I HISTORISË “ALI HADRI”- PRISHTINË

 “KOSOVA GJATË MESJETËS”
KONFERENCË NDËRKOMBËTARE
28 tetor 2016
Prishtinë, Republika e Kosovës

Organizator:
Instituti i Historisë “Ali Hadri”- Prishtinë

Qëllimi:

Në kuadër të programit dhe punëve që zhvillon Departamenti i Antikës dhe Mesjetës së Institutit të Historisë “Ali Hadri”, kësaj radhe është përcaktuar që të organizojë këtë konferencë me qëllim që të ndriçojë të kaluarën historike të Kosovës. Të vetëdijshëm për mungesën e burimeve dhe studimeve në këtë fushë, përmes kësaj konference, synojmë të sigurojmë rezultate dhe prurjeve të reja shkencore.

Kliko këtu për më shumë


 

HISTORIKU I INSTITUTIT TË HISTORISË ALI HADRI PRISHTINË

Sekretariati i Arsimit dhe i kulturës i Këshillit Ekzekutiv të Kosovës më 25 shkurt 1967 mori vendimin e themelimit të Entit të Historisë të Prishtinës dhe ia dërgoi Kuvendit të Krahinës Autonome të Kosovës për miratim.

Fillet e punës kërkimore-shkencore të studimit të historisë së Kosovës i gjejmë në janar të vitit 1946 kur u formua Seksioni për gjuhë, folklor dhe histori.

Më 1956 u formua Komisioni për Histori, që punoi deri më 31 dhjetor 1966. Komisioni punën e tij e kishte orientuar në studimin e Lëvizjes Punëtore dhe të Luftës Nacionalçlirimtare (1941-1945).

Më 1967 u themelua Enti i Historisë si institucion shkencor dhe profesional me këto seksione: Seksionin e Lëvizjes Punëtore, të LNÇ-së dhe të Ndërtimit Socialist; Seksionin e Historisë së Mëhershme të Kosovës dhe Seksionin e Arkivit dhe të Dokumentacionit.

Themelues i Entit të Historisë ishte Kuvendi i Kosovës, që përcaktohej edhe me nenin 3 të Vendimit nr. 575 të datës 20 prill 1967.

Kuvendi i Kosovës më 18 prill 1978 miratoi Ligjin mbi punën shkencore-kërkimore. Në bazë të këtij ligji Enti i Historisë ngritej në Institut. Kuvendi i Kosovës, në mbledhjen e mbajtur më 26 mars 1980 (KK Nr.612-1/80), miratoi Ligjin mbi Institutin e Historisë të Kosovës (Gazeta Zyrtare e KSAK, nr.12 të 28 marsit 1980, 403-404).

Pas ndryshimeve që u bënë në Kosovë me shpalljen e Republikës së Kosovës dhe pas zgjedhjeve parlamentare dhe presidenciale më 1992 edhe punëtorët e Institutit të Historisë së Kosovës me vendimin e Bashkësisë Punuese, të miratuar më 1992, Institutit të Historisë ia ndërruan emrin dhe ai e vazhdoi punën si Institut i Historisë i Republikës së Kosovës.
Instituti që nga viti 1972 botoi organin e vet, revistën shkencore vjetore “KOSOVA-KOSOVO” në dy gjuhë, e cila që nga viti 1995 botohet  vetëm në shqip me emrin “KOSOVA”. Instituti kishte edhe edicionin “NË FLAKËN E REVOLUCIONIT’,- në gjuhën shqipe dhe “U VATRI REVOLUCIJE”,- në gjuhën serbe. Brenda këtyre viteve Instituti nxori një numër botimesh të veçanta të punëtorëve shkencorë dhe të bashkëpunëtorëve të jashtëm. Këto botime janë rezultat i projekteve të hartuara në Institut. Kryesisht janë studime monogrfike, por edhe botime të përbashkëta nga historia e Kosovës dhe nga historia shqiptare e periudhave të ndryshme, ndërsa shumica nga shek. XIX e XX.

Për ndriçimin e problemeve të ndryshme në rrafshin shkencor brenda 30 vjetëve të veprimtarisë së Institutit të Historisë u  mbajtën shumë tubime shkencore, si tryeza, sesione, simpoziume e konferenca shkencore. Rezultatet e tubimeve shkencore janë botuar në organin e Institutit, në revistën “Kosova”, por edhe si botime të veçanta.

Veprimtaria kërkimore-shkencore e Institutit që nga themelimi e deri në ditët e sotme, krahas bashkëpunimit me institucionet vendore, ishte orientuar edhe në bashkëpunimin me institucione shkencore ndërkombëtare. Përveç kësaj, Instituti për kryerjen e projekteve angazhoi edhe punëtorë shkencorë si bashkëpunëtorë të jashtëm. Njëherësh dërgoi punëtorët e tij për  studime e hulumtime shkencore nëpër Shqipëri, Jugosllavi, Turqi, BRSS, Itali, Francë, Gjermani, Austri, SHBA etj.

Pas demonstratave të vitit 1981 Instituti i Historisë i Kosovës, nga organet politiko-shtetërore, shtypi dhe mjetet e tjera të informacionit qe shpallur vatër e nacionalizmit dhe e irredentizmit shqiptar. Punëtorët shkencorë të Institutit akuzoheshin se me punën dhe me shkrimet e tyre indoktrinonin rininë shqiptare. Ne veçanti u sulmua drejtori i Institutit, Prof. Dr. Ali Hadri. Organet e pushtetit e larguan Prof. Dr. Ali Hadrin nga pozita e drejtorit dhe nga puna. Më pas më 1981, drejtor u zgjodh  Dr. Tahir Abdyli, i cili këtë detyrë e kreu deri në korrik të vitit 1990.
Organet e LK të Kosovës dhe të Serbisë, nga Organizata Bazë e LK-së të Institutit kërkuan që të analizoheshin projektet kërkimore-shkencore dhe të hiqej çdo gjë që linte mundësi të zhvilloheshin ndjenjat e  nacionalizmit e irredentizmit shqiptar. Si kusht për vazhdimin e punës shtruan miratimin e projekteve me bazë klasore dhe në frymën e internacionalizmit proletar.
Kuvendi i Serbisë merr vendim për vendosjen e masave të dhunshme në Institutin e Historisë të Kosovës. Me vendosjen e këtyre masave u shkarkua drejtori legjitim i Institutit Dr. Seit Lipa dhe u emërua drejtoria e dhunshme në krye me serbin Sreten Martinoviq.
Kuvendi i Serbisë më 30 korrik 1992 miratoi vendimin për ndërprerjen e punës së Institutit të Historisë të Kosovës. Me këtë edhe punëtorët e tjerë shqiptarë të Institutit u larguan nga puna, ndërsa punëtorëve serbo-malazez iu sigurua puna nëpër institucione të tjera.
Në  këtë kohë u uzurpua biblioteka e pasur e Institutit, që në fondin e vet kishte rreth 20.000 libra, si dhe dokumentacioni i pasur i vjelë në arkiva të ndyshëm të Jugosllavisë dhe vendeve të tjera të botës.
Pas vendosjes së masave të dhunshme punëtorët shqiptarë të Institutit u organizuan dhe vazhduan punën. Me angazhimin e Drejtorisë së Institutit, institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës siguruan mjete financiare për veprimtari të Institutit të Historisë.
Në vitin 1995 drejtor u zgjodh Dr. Fehmi Rexhepi. Instituti u vendos në një shtëpi private. Filluan punën organet profesionale shkencore. U aktivizua puna e redaksive të revistave shkencore dhe u formuan ekipet shkencore për hartimin e projekteve kërkimore-shkencore. Instituti mori vendim që të vazhdohej puna për botimin e revistës shkencore “Kosova” dhe për botime të veçanta (të përbashkëta dhe individuale). Instituti organizoi dhe mbajti disa tubime shkencore, por edhe tubime shkencore bashkë me Akademinë e Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, me Institutin Albanologjik, me Fakultetin Filozofik – Dega e Historisë dhe me Institutin e Historisë të Tiranës.
Instituti i Historisë, bashkë me Institutin e Historisë të Tiranës miratuan vendimin për nxjerrjen e një revisë të re të përbashkët, edhe atë në Tiranë si revistë historiko – politiko “KOSOVA” në gjuhën angleze, dhe në Kosovë me emrin “KOSOVA” në gjuhën shqipe. Deri më 1999 dolën nga shtypi 8 numra të kësaj reviste.
Instituti i Historisë në vitet 1995 dhe 1996 e vazhdoi punën në projekte. Një nga projektet e miratuara më 1995 ishte Dëbimi i shqiptarëve dhe kolonizimi i Kosovës 1877-1995. Ky projekt u krye dhe u botua më 1997. Më 1996 Instituti hartoi Kalendarin historik të ngjarjeve dhe të personaliteteve të njohura.
Pas çlirimit të Kosovës më 1999 Instituti vazhdoi punën për realizimin e projekteve kërkimore shkencore. Në këtë periudhë vazhdoi bashkëpunimi me institucionet kërkimore shkencore të Kosovës dhe të Shqipërisë si në realizimin e projekteve ashtu edhe në organizimin e sesioneve, tryezave, konferencave dhe simpoziumeve shkencore. Gjatë kësaj periudhe Instituti ka publikuar një numër të konsiderueshëm të botimeve monografike të përbashkëta dhe autoriale. Drejtor i Institutit në janar të vitit 2000 u zgjodh Prof. dr. Jusuf Bajraktari.
Instituti aktualisht pos projekteve individuale dhe të disa projekteve të përbashkëta është duke punuar në makroprojektin-Historia e Kosovës.

You are here: Ballina